Nước không nói ngọt đắng, chỉ tâm người tự huyễn

Một đoàn hòa thượng hành cước, một đêm nọ dừng chân bên hang động, họ khát nước đến cùng cực. Cả đoàn đảnh lễ trước bàn Phật nhỏ trong hang, chí thành khấn nguyện, rồi tản ra tìm nguồn nước.
Chẳng bao lâu, họ tiếng suối róc rách vang lên giữa đêm tối tĩnh lặng, thêm vài bước thì một dòng suối mát lành hiện ra.
Ai cũng vui mừng, vừa uống vừa khen ngợi dòng nước mát ngọt, không ngớt lời tạ ơn chư Phật Bồ Tát hiển linh
Sáng hôm sau, cả đoàn quay lại dòng suối để tạ ơn thêm lần nữa rồi rời đi, đi một đoạn đến đầu nguồn, một vị chợt thấy trong nước có giòi bọ lúc nhúc. Nhìn lên phía trên mới hay, có một xác chết đã phân hủy nhiều ngày, giòi từ đó trôi xuôi theo dòng, hoà lẫn vào chính dòng nước họ đã uống đêm qua.
Ngay khoảnh khắc ấy, một vị hòa thượng trong đoàn chợt khai ngộ. Đêm qua trong bóng tối, do mắt không thấy, ông bảo nước ngọt lành; sáng nay mắt thấy giòi bọ, ông lập tức buồn nôn.
Cùng một dòng nước, không hề đổi thay, vì sao đêm ngọt mà sáng lại đắng?

Kỳ thực, dòng nước chưa từng nói với ai rằng nó ngọt hay đắng. Cái thay đổi không nằm ở dòng nước, mà nằm ở chính con mắt và cái tâm của người uống nó. Đêm qua không thấy, tâm vui; sáng nay mắt thấy, tâm loạn. Con người phần nhiều sống bằng con mắt, sống bằng 6 thức, chứ ít khi sống bằng cái tâm thanh tịnh.

Khải Toàn tự nhắc nhở mình và khuyên người: hằng ngày, ta phán xét một con người, một sự việc, phần lớn cũng chỉ qua những gì mắt thấy được, mà mắt tai mũi lưỡi thân ý, chính là 6 kẻ lừa dối, cái thấy thiên kiến do kinh nghiệm trong quá khứ, không do chơn tâm. Nhân quả của một người cũng thế, gieo trồng đã bao kiếp, mắt phàm sao thấy thấu được gốc rễ.
Chỉ dùng mắt trần để phán xét, mà không dùng tâm để quán chiếu, thì mỗi lời phán xét buông ra, đã là một lần tạo ý nghiệp, xa hơn nữa là khẩu nghiệp. Đạo làm người, vì vậy, không phải là học cách nhìn cho nhanh, mà là học cách nhìn cho chậm lại, nhìn bằng một cái tâm tĩnh lặng, mọi sự việc đều có nhân duyên.

Vị hòa thượng khai ngộ đêm ấy, chính là Nguyên Hiểu Pháp Sư, cao tăng lừng danh của Triều Tiên. Ông vốn định vượt biển sang Trung Hoa cầu học Phật pháp, nhưng sau đêm bên dòng suối ấy, ông hiểu ra Phật pháp chẳng ở đâu xa, mà ở ngay tại tâm mình. Ông bỏ luôn ý định xuất ngoại, quay về tự tu lấy tâm mình.

Cho nên, nếu ai trong chư vị đang tự nhận mình khổ, mình nghèo, mình bất hạnh, hãy dừng lại một chút, hỏi lòng mình: cái khổ ấy nó hình tướng ra sao, hay do chính tâm mình đã gán cho nó?Nhà Thiền có câu, lạnh thì cứ để cái lạnh làm khổ Xà Lê, nóng thì cứ để cái nóng làm khổ Xà Lê — nghĩa là, dù là bậc tu hành đã thành tựu, cũng không tránh khỏi nóng lạnh của đời, chỉ là tâm họ không còn phân biệt, không còn oán trách nữa mà thôi. Vì vậy, Nước không nói ngọt đắng, ớt không nói có cay hay ngon, chỉ tâm người tự huyễn, hạnh phúc hay khổ đau cũng do tâm mà sanh, nên nói “nhất thiết duy tâm tạo”
Ngày ngày nghĩ tưởng Phật Bồ Tát, tương lai sẽ gặp Phật Bồ Tát

SÁU KẺ LỪA DỐI TRONG ĐỜI TA

Khải Toàn từng kể chư vị nghe câu chuyện của pháp sư Nguyên Hiểu. Đêm tối mịt mùng, giữa cơn khát cùng cực, ngài vục tay uống một ngụm nước bên đường, cảm thấy ngọt lành như cam lộ của Bồ Tát ban cho. Sáng ra, nhìn lại mới biết đó là nước đọng trong một cái sọ người, có xác chết trôi gần đó. Cũng ngụm nước ấy, đêm qua là cam lộ, sáng nay lại thành thứ khiến ngài buồn nôn. Khoảnh khắc đó, chính đôi mắt đã quyết định cho ngài đâu là cam lồ, đâu là nước dơ.

Từ câu chuyện ấy, nhà Phật mới nói đến sáu kẻ vẫn âm thầm lừa dối ta suốt một đời: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Ta cứ ngỡ mắt mình thấy là thật, tai mình nghe là đúng, nhưng kỳ thực, tất cả chỉ là cảm nhận chủ quan, luôn thay đổi tùy theo hoàn cảnh, tùy theo tâm trạng.

MẮT QUYẾT ĐỊNH DUYÊN PHẬN

Trong đời sống, dễ thấy nhất là chuyện chọn người. Gặp một người diện mạo xinh đẹp, ta dễ sinh lòng mến, muốn gần; gặp một người dung mạo không ưa nhìn, ta lại né tránh, dù chưa hề biết gì về tâm tính của họ. Con người vẫn thường lấy mắt mà quyết định duyên phận, lấy mắt mà đo lòng người.

Đây chính là chỗ nhân quả dễ bị gieo sai nhất. Một người ta chê xấu, chê nghèo, chê kém duyên rồi quay lưng, ta đâu biết được, phước phần và tâm tánh của họ, mắt phàm này chẳng thể nào đo hết. Có người tướng mạo tầm thường nhưng tâm địa hiền lương, sống hết lòng với người thân; có người vẻ ngoài rực rỡ nhưng tâm lại đầy toan tính. Nếu đời này ta cứ lấy con mắt làm thước đo để đối đãi, để kết duyên, để phán xét giá trị một con người, thì chính ta đang tự tay gieo xuống những nhân duyên lệch lạc cho đời mình. Đạo làm người chân chính, là học cách nhìn qua lớp vỏ bên ngoài, chạm đến được cái tâm bên trong, vì tâm tốt mới là gốc, còn tướng mạo chỉ là ngọn.

Nhà Phật có câu “nhất thiết duy tâm tạo”, nghĩa là mọi sự trên đời, tốt hay xấu, đẹp hay không đẹp, đều do tâm ta gán vào, chứ bản thân sự vật chưa từng tự nhận nó là gì cả. Cũng như một khuôn mặt đẹp hay xấu, một cảnh ngộ may hay rủi, đều do chính tâm ta phân biệt mà sinh ra buồn vui, thương ghét.

Cho nên, muốn bớt lầm lỡ trong đường tình duyên, trong cách đối đãi với người, hãy tập buông bớt con mắt xuống một chút, mà dùng tâm để nhìn sâu hơn. Mắt có thể lừa ta trong chốc lát, nhưng tâm nếu đủ tĩnh, đủ sáng, sẽ không bao giờ đánh mất một duyên lành. Kính chúc chư vị luôn giữ được một tâm tốt, để mỗi nhân duyên đến với đời mình, đều là nhân duyên bền chặt và chân thật.